<IMG SRC="/pmm/gfx/logobalk.gif" WIDTH=649 HEIGHT=64 usemap="#logo" BORDER=0>
Reportage: gezichten van Iran U kunt nu onder artikelen direct reageren. Onderaan ieder artikel staat de link 'Reageer' waarna u uw reactie kan ingeven. Wat wordt het, I-mode, XDA of toch Blackberry?








Meer vacatures Stepstone
Meer vacatures Jobtrack
Column: B2B, B2C, B2L ...... B2N?

Door Hendrik Rood - Back to Bank, Back to Consultancy, you’re Born to Lose. Met de introductie van het begrip B2L serveerde Yankee Group oprichter  en venture capitalist Howard Anderson in augustus 2000 de dotcom-sector definitief af...

Na publicatie van Lies, damn lies and marketing lies stak hij in zijn daaropvolgende column ook de hand in de boezem van de eigen beroepsgroep ( Lies venture capitalists tell entrepreneurs). Vrijwel alle durfkapitalisten zaten sinds eind 2000 muisstil, terwijl ze geschoren worden. De laatste paar maanden is er al weer enige beweging te zien bij veel durvende koopjesjagers. Zijn we op weg naar Back to Normal?

Crisisoorzaak telecom nog niet verholpen
Vermoedelijk niet. De huidige economische neergang is minder te wijten aan het knappen van de dotcom-zeepbel dan aan de investeringsgolf in de telecommunicatie. Wil je echt uitzoeken wat er gebeurd is in de afgelopen jaren dan was de astronomische beurswaarde niet de juiste maatstaf. Dat wordt te veel bepaald door wat de gek er voor geeft in een tulpenbolleneconomie. De huidige extreem lage koersen voor vele bedrijven in de IT zijn ook geen goede maatstaf voor de echte waarde van deze industrietak.

Van belang is en was meer hoeveel geld er daadwerkelijk op de kapitaalmarkt met emissies of obligaties werd opgehaald door de bedrijven, wie het in zijn zak stak of waaraan het werd uitgegeven c.q. verkwist.

Dan kom je in een terugblik tot enkele zeer interessante observaties: het bedrag dat bedrijven als Netscape, Yahoo!, Ebay en Amazon.com etc. van beleggers op hun bankconto ontvingen bij hun beursgang bedroeg per bedrijf ettelijke tientallen miljoenen dollars. Het was vooral de koers die explodeerde, en in veel mindere mate de hoeveelheid geld die erin werd gestopt.

In de telecommunicatiesector ging het echter al snel om vele miljarden cash. Deze geldstroom werd verzameld via leningen en emissies. Waar zijn die gebleven? In de VS zijn die grotendeels opgegaan aan glasvezelkabels, buizen en transmissieapparatuur en in mindere mate aan mobiele netwerken en te hoge salarissen.

In Europa is slechts een deel in de grond, bedrijfsmiddelen en salarissen verdwenen. Een zeer forse pluk is daarnaast via de spectrumveilingen in de schatkisten van vooral de Duitse en Engelse regering verdwenen. De Italiaanse, Nederlandse en Franse regering hebben ook nog een miljardenbedrag ontvangen. In de overige EU-landen liep de teller van nul tot enkele honderden miljoenen.

De standaardevaluatie van de veilblunder, zoals in het artikel Ultieme Malaise Telecom Sector is te kijken naar de beurswaardenvernietiging door de veilingen van de overheidsaandelen in de voormalige staatstelecombedrijven. Een nuttig perspectief, helaas kennen de begrotingen van overheden geen balans waardoor dit zichtbaar wordt voor parlementariers. Overheden kennen alleen inkomsten en uitgaven op jaarbasis. De vergelijkingen bevatten echter deels al overschattingen van de waarde van de telecommunicatiebedrijven, door die van december 1999 als referentie te nemen.

Een beter perspectief is om te kijken naar de daadwerkelijke geldstromen. Dit heb ik diverse journalisten in maart 2000 proberen uit te leggen, die toen opbelden voor commentaar op de beursgang van World Online. Men wilde het echter vooral over de idioot hoge geschatte beurswaarde van het bedrijf hebben, echter minder over de geldstromen die met die beursgang gepaard gingen en wie die ontvingen.

De Nederlandse overheden als grootincasseerder 
Laten we eens de Nederlandse telecom-, kabel en internetbedrijven nalopen. Dan wordt al snel duidelijk dat het gros van het geld in de koffers van de rijks- en lagere overheid is verdwenen. Bij de frequentieveilingen is het sommetje het eenvoudigst. In 1998 is door het Rijk 1,8 miljard gulden geÔncasseerd en in 2000 5,7 miljard. Samen 7,5 miljard gulden (3,6 miljard euro).

De belangrijkste andere brokken komen voor rekening van KPN. Bij de eerste en tweede tranche in 1994 en 1995 werd voor Post en Telecom tezamen twee keer ruim 6 miljard gulden opgehaald. Die zijn ook rechtstreeks de rijksschatkist ingegaan. KPN heeft tot 2000 haar eigen vermogen slechts versterkt door dividenden aan een deel van haar aandeelhouders in aandelen uit te betalen. Pas in november 2000 volgde de eerste grote emissie van 5 miljard euro.

Die werd in november 2001 door een even grote claimemissie gevolgd. In die tweede emissie ging de Nederlandse staat mee (voor 35 procent). De rijksschatkist staat wat betreft opbrengsten KPN (zelfs wanneer de splitsing van Telecom en Post wordt meegerekend) nog steeds in de plus voor een paar miljard euro.

In twee stappen heeft KPN zelf zo'n 10 miljard euro opgehaald. Dat komt redelijk overeen met de oorspronkelijk in mei 2000 geplande en op het laatste moment afgeblazen beursgang van KPN Mobile. Daar wilde KPN toen ook zo'n 10 miljard euro voor ophalen. In april 2000 ging AT&T Wireless naar Wall Street voor een vergelijkbaar bedrag. Dat was (en is) de grootste 'IPO' ooit in de VS geweest.

De tweede grote bijdrage aan de rijksschatkist is afkomstig van Telfort. Moederbedrijf NS heeft haar eigen netwerk ingebracht in de joint venture met BT en is in het voorjaar 2000 voor miljarden uitgekocht. De NS had duidelijk een gelukkige hand van het verlaten van de telecommarkt. Ook het grote belang dat zij had in World Online werd in maart 2000 van de hand gedaan.

De enorme operationele problemen bij de NS hebben het zicht in de pers vrijwel ontnomen op de buitengewone baten van superbelegger Huisinga en het uitbetalen door deze staats-NV van een superdividend aan de rijksschatkist. Van wat de NS mocht houden kan het nu de nieuwe treinstellen betalen.

Ook gemeentelijke en provinciale overheden hebben fors meegeprofiteerd. De provinciale meestal via hun aandelen in de regionale nutsbedrijven die actief werden op de telecommarkt. De gemeenten vooral door het verkopen van kabelTV-netten.

Sinds midden jaren negentig toenmalig Amsterdams wethouder Frank de Grave de Kabeltelevisie Amsterdam (KTA) in de verkoop deed om IJburg te financieren, probeerde vrijwel iedere wethouder het ontvangen bedrag van ca. 1.600 gulden per abonnee te overtreffen. Bizar, omdat Amsterdam vanwege vele redenen als het meest waardevolle kabelnet werd gezien.

Begrijpelijker echter, omdat nadien diverse adviseurs er geen been in zagen om gemeentes bij het onderhandelen met UPC, Casema en de diverse nutsbedrijven op commissiebasis te adviseren. Dat laatste verdient enige uitleg. Het is een vrij bekende figuur in fusie- en overnames tussen bedrijven dat adviseurs op commissiebasis werken i.p.v. uur/dagtarief. Wanneer het echter om privatiseringen (van publiek naar privaat) gaat wordt een commissiebasis in de adviesbranche als verwerpelijk gezien, omdat het leidt tot adviezen aan verkopende overheden die zijn gericht op opbrengstmaximalisatie, waarbij al snel wordt voorbijgegaan aan het borgen van publieke belangen.

Een goed voorbeeld is het recht op terugkoop na faillissement dat o.a. door de gemeentes Amsterdam en Hilversum bij de verkoop aan A2000 is bedongen, evenals de ruimte voor lokale (open) TV-kanalen. Bij latere transacties van gemeenten die op commissiebasis zijn geadviseerd ontbreken veelal dergelijke clausules. Dat drukt de opbrengst (en de commissie) maar.

Dat werd dan gemaskeerd door het beloven van 'goodies' als elk huishouden een (digitale) set-top box, als de standaard voor dat apparaat eenmaal af was. Ook valt niet aan de indruk te ontkomen dat open internettoegang op de tv-kabelnetten ettelijke keren is gesneuveld onder de aandriften tot opbrengstmaximalisatie.

Kortom, de grootste incasseerders van de harde pegels bevinden zich bij de diverse overheden. Die hebben daadwerkelijk geld aan deze branche onttrokken. Zakelijke grootverdieners die miljarden incasseerden bij beursgangen zijn vooral ING (Libertel beursgang), Reggeborgh beheer en de Sandoz Foundation (World Online). De meeste private investeerders en beleggers hebben echter vrijwel al hun geld zien verdampen en ook de banken hebben met hun af te schrijven leningen een forse tik op hun vingers gehad.

Bijzondere overheidstaak bij sanering
Zoals hierboven duidelijk gemaakt zijn de overheden de grootste profijttrekkers geweest van de Nederlandse liberalisatie van de telecom- en kabelmarkten. Dit beeld geldt in de praktijk voor alle Europese landen. Maar: "there is no such thing as a free lunch" en het grote terugbetalen wordt nu via de markt afgedwongen. Overheden in Europa gaan waarschijnlijk terugbetalen door een forse toename van het aantal werklozen veroorzaakt door de telecomcrash.

Dat kan nog vermeden worden, als de overheid de bron van deflatie die de huidige telecommarkt voor de economie in het algemeen is geworden, aanpakt. Het probleem van de operatorsector is vooral een financieringsprobleem en beslist geen vraaguitval. Een blik op de maandelijkse verkeersstatistiek van de Amsterdam Internet eXchange leert dat de verkeersgroei dit jaar zelfs weer toeneemt en sinds juli meer dan een factor 3 op jaarbasis bedraagt.

Dat komt overeen met het gemiddelde van de afgelopen vierenhalf jaar. De overcapaciteit manifesteert zich door de terugkerende snelle groei niet in teveel apparatuur om te voldoen aan de vraag naar internetverkeer. De meeste netten zitten door de grote investeringsstop al steeds voller. Het zit op het vaste net dieper, namelijk in onbelichte glasvezels op langeafstandstrajecten.

In de mobiele netwerken wordt bovendien juist nu overcapaciteit gecreŽerd door het via vergunningen gedwongen bijbouwen van mobiele capaciteit voor een Unproven Method for Teleworking while Stationary.

Eťn methode is strategische terugtrekking, d.w.z. assistentie om de overcapaciteit die nu is gerealiseerd (tijdelijk) uit de markt te halen. Dit is wel eens eerder vertoond, ook in vrije marktwalhalla's.

Dat zou dan het uit de grond halen van glasvezelkabels betekenen, of het sneller met verkeer opvullen van die kabels. Het eerste is een wat bizarre optie. Verstandiger lijkt het om juist de knelpunten te verwijderen die het snel opvullen van de overcapaciteit aan glasvezels in de backbones verhindert.

Ervaring in augustus 2002 met het aansluiten van 4000 studentenwoningen in Nijmegen via de universiteit leerde dat het verkeer daar in ťťn (vakantie!)maand verviervoudigde. Aanleg of inkoop van plaatselijke 'glasvezelringen' waarop gemeentes hun eigen netwerken in gebouwen, scholen en bibliotheken aansluiten is een andere optie.

Tenslotte verdient het aanbeveling de langzamerhand steeds idiotere eis om al eind dit jaar UMTS aan te bieden te versoepelen, omdat die voorlopig vooral nog meer overcapaciteit creŽert. Network Sharing kan weleens niet genoeg zijn. Een moratorium voor 2 jaar en vergunningsuitstel is een optie.

Omdat de overheid, zowel in de aanleg van glasvezelkabels, als in de frequentieverstrekking voor mobiele telefonie, via regelgeving een cruciale rol vervult is interventie in de knellende regels een beleidsoptie. Zonder dat overcapaciteit van de markt verdwijnt keert de sector voorlopig niet terug naar Back to Normal.

Hendrik Rood (bio)


13:21 28 sep

Maarten Legene: De Telecom- en nutsbedrijven hadden zelf in de eerste helft van de jaren negentig kunnen en moeten inzien dat zij bezig waren een strategie te ontwikkelen die hun ondernemingen naar de afgrond zou leiden. Zelf werkte ik in die tijd als business developer bij Media & Telecom van IBM. Ik was ook toen al stomverbaasd over de trends die ik waarnam, omdat er geen enkele ratio achter stak. De branche heeft het debacle mijns inziens dan ook geheel aan zichzelf te wijten. De overheid heeft slechts spontaan de bedragen ontvangen die de telco's als zeer lucratieve investeringen in hun eigen gebakken lucht beschouwden.
Ook de stelling dat de overheid nu "het teveel ontvangen bedrag" terug betaalt in de vorm van werkloosheidsuitkeringen e.d. is niet gefundeerd. De telecomsector speelt in het totale economische verkeer immers slechts een kleine rol. Bovendien is het bij uitstek ook nog een bedrijfstak die slechts een relatief geringe werkgelegenheid biedt.

Roger van Gerwen: Helemaal met Maarten eens. In mijn optiek is het vervolgens ook nog eens zo, dat wij, als kleinere telecom onderneming die wel heeft opgepast met de centjes en de afgelopen twee jaren zeer voorzichtig is geweest (lees: net de nek boven water heeft kunnen houden af en toe) de dupe wordt van de big spenders. Wij zijn mede geraakt door de uitval van verscheidene carriers waardoor we te maken hebben gehad met aanzienlijke kwaliteitsproblemen alsmede een daling van de omzet. Vervolgens wordt aan alle kanten getracht dit soort ondernemingen met allerlei regelgeving (zodat gemaakte fouten kunnen worden rechtgezet) weer op de been te helpen, terwijl wij met z'n allen weer vrolijk onze eigen broek op kunnen houden. (en begrijp me niet verkeerd, volgens mij is dit ook de normaalste zaak van de wereld in ondernemersland) Ik kan alleen maar hopen dat dit niet wordt getolereerd en dat wij nu mogen profiteren van onze gezonde en zakelijke houding uit het verleden.


  Jos Birken - Personal Hell-ectronics II
Daily Planet naar de beurs 16:10 do
Politie-inval bij Vivendi 15:49 do
Beperkte angst filmindustrie voor DVD-recorder 15:42 do
ICT-directeuren vaker RSI 15:29 do
FBI zoekt misdadigers met Lycos 09:11 do
Weer noviteiten Google 12:31 wo
Lek in Microsoft VM 16:04 do
Verbeterde Linux-drivers Nvdia 14:49 do
'Traditionele' banner is doodverklaard 14:06 do
2003: spam haalt e-mail in 12:07 do
TheOpenCD komt met eerste oplage 11:03 do
Essent-internet via Gronings internetknooppunt 10:28 do
Nieuwe tegenvaller SonyEricsson 11:48 do
Problemen NTT met FOMA 10:48 do
Dutchtone met GPRS-diensten 12:00 wo
KPN vindt DoCoMo toch nog lief 10:14 wo
Nokia neer door goedkope mobieltjes 15:10 di
Telecombedrijven contra 0900-fraude  10:37 di
'Philips passeert Sony in Nederland' 15:55 do
Internetverkopen overtroeven winkelverkopen 10:40 do
MaxFoodmarket: laatste kans niet gehad 15:14 wo
Boeven hengelen naar eBay creditcards 14:49 wo
Duitse e-commerce stagneert 13:10 wo
Ook bemiddelingskosten bij Travelocity  15:14 di
Afgelopen week kregen we vrij heftige reacties op een artikel over een gebrekkige organisatie van een helpdesk. Wat zijn uw ervaringen?
Ik word altijd zo goed mogelijk geholpen
Het is nu eenmaal moeilijk met IT en telecom
Ze willen graag helpen, maar mogen te weinig
Ik merk vaak onverschilligheid/onwetendheid
Geen van deze antwoorden, want